🌍 “२०३० पूर्वी पृथ्वी होणार अधिक तापलेली?” संयुक्त राष्ट्रांचा जगाला गंभीर इशारा

संयुक्त राष्ट्रांच्या जागतिक हवामान संघटनेने (WMO) जगाला अत्यंत धक्कादायक आणि गंभीर इशारा दिला आहे की २०३० पूर्वी पृथ्वीवर इतिहासातील सर्वात उष्ण वर्ष नोंदवले जाऊ शकते आणि हवामान बदलाचे संकट आता धोकादायक टप्प्यावर पोहोचले आहे. WMO आणि आंतरराष्ट्रीय हवामान वैज्ञानिकांनी प्रसिद्ध केलेल्या नव्या अहवालानुसार पुढील पाच वर्षांत जागतिक तापमान औद्योगिक काळापूर्वीच्या तुलनेत १.५°C पेक्षा जास्त जाण्याची तब्बल ८६% शक्यता आहे. वैज्ञानिकांच्या मते ही मर्यादा ओलांडणे म्हणजे पृथ्वीवरील हवामान नियंत्रणाबाहेर जाण्याची सुरुवात मानली जाते. जगभरात उष्णतेच्या लाटा, पूर, दुष्काळ, वणवे आणि समुद्राच्या वाढत्या पातळीमुळे आधीच मोठे परिणाम दिसू लागले आहेत. युरोपमध्ये मे महिन्यातच अभूतपूर्व उष्णतेची लाट आली असून फ्रान्स, स्पेन आणि ब्रिटनमध्ये तापमान ४०°C जवळ पोहोचले आहे. अनेक शहरांमध्ये आरोग्य आणीबाणी जाहीर करण्यात आली असून उष्माघातामुळे मृत्यूंची संख्या वाढत आहे. वैज्ञानिकांनी सांगितले आहे की अशी उष्णता यापूर्वी सामान्यतः जुलै-ऑगस्टमध्ये दिसत होती, मात्र आता मे महिन्यातच विक्रमी तापमान नोंदवले जात आहे. भारतातही राजस्थान, दिल्ली, महाराष्ट्र, विदर्भ, तेलंगणा आणि उत्तर भारतातील अनेक भागांमध्ये तीव्र उष्णतेमुळे परिस्थिती गंभीर झाली आहे. अनेक शहरांमध्ये तापमान ४५°C ते ४७°C पर्यंत पोहोचले असून पाणीटंचाई, विजेवरील वाढलेला ताण, शेतीचे नुकसान आणि उष्माघाताच्या घटनांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. ग्रामीण भागात पाण्यासाठी लोकांना अनेक किलोमीटर चालावे लागत असल्याचे चित्र दिसत आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या मते पुढील काही वर्षांत भारतातील उष्णतेच्या लाटा आणखी तीव्र आणि दीर्घकालीन होऊ शकतात. संयुक्त राष्ट्रांनी सांगितले आहे की कोळसा, पेट्रोल, डिझेल आणि गॅससारख्या जीवाश्म इंधनांचा वाढता वापर, जंगलतोड, औद्योगिक प्रदूषण आणि कार्बन उत्सर्जन ही या संकटामागील मुख्य कारणे आहेत. जगभरातील कारखाने, वाहने आणि ऊर्जा प्रकल्पांमधून मोठ्या प्रमाणावर कार्बन डायऑक्साइड वातावरणात सोडला जात असून त्यामुळे पृथ्वीचे तापमान सतत वाढत आहे. आर्क्टिक प्रदेशातील बर्फ वेगाने वितळत असून समुद्राची पातळी वाढण्याचा धोका अधिक गंभीर होत आहे. वैज्ञानिकांनी इशारा दिला आहे की जर परिस्थिती अशीच राहिली तर भविष्यात समुद्रकिनारी असलेली अनेक मोठी शहरे पाण्याखाली जाण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो. त्याचबरोबर अन्नधान्य उत्पादन घटणे, पाण्याचे जागतिक संकट, मोठ्या प्रमाणावर जंगलातील वणवे, जैवविविधतेचे नुकसान आणि लाखो लोकांचे स्थलांतर यांसारखे गंभीर परिणाम दिसू शकतात. संयुक्त राष्ट्रांचे हवामान प्रमुख यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले आहे की हवामान बदल हा आता भविष्यातील धोका नसून तो सध्याच्या काळातील सर्वात मोठे जागतिक संकट बनला आहे. वैज्ञानिकांचे मत आहे की पुढील काही वर्षे मानवजातीसाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार असून जर तातडीने कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी कठोर पावले उचलली नाहीत तर भविष्यातील परिस्थिती अधिक भीषण होऊ शकते.